80 χρόνια για την ζωή ενός ανθρώπου σημαίνουν πολλές εμπειρίες και πλούσια διαδρομή. Το ίδιο διάστημα για την ζωή και την λειτουργία ενός συνεταιριστικού φορέα σηματοδοτεί κάτι περισσότερο από συσσωρευμένη γνώση: είναι ένα χρήσιμο και σπουδαίο ιστορικό εργαλείο.

Η Ένωση Ηρακλείου ευτύχησε προ ημερών να συμπληρώσει τα 80 χρόνια από την ίδρυσή της. Διαδρομή δύσκολη, συνυφασμένη με την πολυτάραχη εξέλιξη του αγροτικού κινήματος στον τόπο μας.

Άλλοτε με εντάσεις και αγωνιστικό παλμό κι άλλοτε με οράματα ανάπτυξης και εκσυγχρονισμού. Σήμερα ίσως να είναι η πιο εύρωστη και ανταγωνιστική Συνεταιριστική Οργάνωση, όμως το αποτέλεσμα αυτό σφυρηλατήθηκε μετά από χρόνια συμπαράστασης στο πλευρό των αγροτών και αλληλεγγύης στις αγωνίες τους. Το σύγχρονο προφίλ της Ένωσης Ηρακλείου προδιαθέτει για ένα καλά δομημένο δίκτυο επεξεργασίας και διάθεσης αγροτικών προϊόντων.
Άρτια εξοπλισμένες βιομηχανικές μονάδες,τεχνοκράτες και εκπαιδευμένο επιστημονικό προσωπικό, συστήματα διασφάλισης ποιότητας και προϊόντα "επώνυμα" και αναγνωρίσιμα. Πίσω από όλα αυτά τα πρόσφατα επιτεύγματα όμως, βρίσκεται η πολύτιμη πείρα μίας οργάνωσης, που πέρασε δια πυρός και σιδήρου για να στηρίξει το δίκιο του αγρότη. Μίας οργάνωσης που όταν χρειάστηκε οργάνωνε κινητοποιήσεις και συλλαλητήρια. Μόλις όμως οι προσταγές των καιρών άλλαξαν, οι "κεφαλές" της παράτησαν τις πλατείες και τα λάβαρα και βάλθηκαν να της κρατήσουν "θέση στη νέα εποχή".

Η ιστορία της Ένωσης Ηρακλείου ξεκινά στις 27 Νοεμβρίου του 1927. 17 διορισμένοι αντιπρόσωποι των Γεωργικών Συνεταιρισμών του νομού συναντώνται στο γραφείο του Επόπτη Γεωργίας και αποφασίζουν να συνενώσουν τις δυνάμεις τους.

Συνυπογράφουν το καταστατικό ίδρυσης της "Κεντρικής Αγροτικής Τράπεζας Ηρακλείου Κρήτης".Εμπνευσμένος τίτλος, αφού έξι χρόνια μετά, η κυβέρνηση θα ζητήσει την παραχώρησή του, προκειμένου να δημιουργηθεί η Αγροτική Τράπεζα της Ελλάδος.Το ξεκίνημα της αγροτικής συσπείρωσης προκύπτει ως αναγκαιότητα σε μία περίοδο όπου οι καλλιεργητές μοχθούν χωρίς να αμείβονται. Η αγανάκτηση φουντώνει και σύντομα (1934) ξεκινούν τα πρώτα δυναμικά αγροτικά συλλαλητήρια των σταφιδοπαραγωγών. Ο Τύπος της εποχής (εφημερίδα "Ανόρθωσις") καταγράφει: "Δέκα και πλέον χιλιάδες παραγωγοί, ηλιοκαμένοι, εργάτες της γης, κατέφθασαν στην πόλη με μαύρα λάβαρα και την ψυχήν κατάφορτον από αγανάκτησιν."

Ένα χρόνο μετά -4 Αυγούστου του 1935- το νέο αγροτικό συλλαλητήριο των σταφιδοπαραγωγών τους φέρνει αντιμέτωπους με την χωροφυλακή. Αιματηρός ο απολογισμός και τα "Κρητικά Νέα" αποτυπώνουν τις σκηνές: "Τα κωδωνοστάσια του Αγίου Μηνά καταλαμβάνονται και οι κώδωνες ηχούν –σαν άλλοτε κατά την τραγικήν νύχταν του Αγίου Βαρθολομαίου στο Παρίσι".

Η κυβέρνηση κηρύσσει στρατιωτικό νόμο. Την μεταπολεμική περίοδο οι τιμές της σουλτανίνας είναι αποκαρδιωτικές και η ύπαιθρος του νομού στενάζει. Το ποτήρι ξεχειλίζει όταν η κυβέρνηση Παπάγου ανακοινώνει τιμή ασφαλείας για την κορινθιακή σταφίδα και αγνοεί παντελώς την σουλτανίνα. Η Ένωση Ηρακλείου πρωτοστατεί σε πολυήμερη κινητοποίηση, ώσπου δικαιώνεται και η κυβέρνηση νομοθετεί ευνοϊκά για το κρητικό προϊόν.Το 1962 η κατάσταση αγριεύει. 25.000 αγρότες συγκεντρώνονται στο Ηράκλειο για να διεκδικήσουν ρύθμιση των χρεών τους.

Η Νομαρχία πολιορκείται, οι συμπλοκές αρχίζουν και εσπευσμένα φτάνει στο Ηράκλειο ο αρχηγός της χωροφυλακής για να απευθύνει έκκληση στους συγκεντρωθέντες: "Να μεταβείτε εις τα σπίτια σας και επί του λόγου της στρατιωτικής μου τιμής θα πάρετε ό,τι δικαιούσθε".

Οι αγρότες πράγματι αποχωρούν και σύντομα παραλαμβάνουν όσα ...έταξε ο στρατηγός Βαρδουλάκης: κλήσεις σε απολογία, κατηγορητήρια και συλλήψεις. Ο εισαγγελέας φτάνει να κατηγορήσει τους πρωτεργάτες της κινητοποίησης για "υποκίνηση στάσης". Η δίκη αρχίζει στα Χανιά στις 30 Ιανουαρίου του 1963. 22 άνθρωποι καταδικάζονται και φυλακίζονται.3 αθωώνονται.

Στην μεταπολίτευση ο αγώνας της Ένωσης Ηρακλείου αλλάζει μορφή. Οι μεσάζοντες είναι ο νέος εχθρός των αγροτών. Στο συλλαλητήριο του 1976 τα πανό γράφουν "Οι αγρότες δεν είναι δούλοι". Η πόλη τελεί υπό πολιορκία και αντιπροσωπεία αγροτών σπεύδει στον Υπουργό συντονισμού Παπαληγούρα. Όμως αναπάντεχα το "Σισμίκ" βγαίνει στο Αιγαίο και ο κίνδυνος πολεμικής σύρραξης αναστέλλει την κινητοποίηση.

Στη δεκαετία του 80 οι συγκεντρώσεις είναι πιο υποτονικές. Το νέο σύνθημα απαιτεί "Τιμές Αθηνών και όχι Βρυξελλών". Οι κινητοποιήσεις φθίνουν, ώσπου αίφνης, το συλλαλητήριο του 1991 ξεπερνά κάθε πρόγνωση σε παλμό και όγκο. Το αποτέλεσμα βέβαια είναι τραγικό – το κτήριο της Νομαρχίας καταστρέφεται- αλλά οι αφορμές και οι αιτίες του θα 'πρεπε ίσως να αναζητηθούν όχι μόνο στους παρόντες αλλά και στους ...απόντες. Στα 16 χρόνια που μεσολάβησαν από τότε και μέχρι σήμερα, η Ένωση Ηρακλείου δεν ξέχασε να συσπειρώνει και να διεκδικεί για λογαριασμό των αγροτών. Ο στόχος παραμένει ίδιος αλλά τα μέσα –όπως και η εποχή- άλλαξαν. Στον αιώνα των παγκοσμιοποιημένων αγορών το "όπλο" βρίσκεται στον εκσυγχρονισμό των μονάδων παραγωγής,επεξεργασίας και τυποποίησης αγροτικών προϊόντων. Κι η Ένωση Ηρακλείου αντιλήφθηκε έγκαιρα την ανάγκη για νέες στρατηγικές: έφτιαξε υπερσύγχρονες Βιομηχανικές μονάδες για την εμφιάλωση των προϊόντων της (οινοποιεία και ελαιουργεία με τις πιο ανταγωνιστικές προδιαγραφές ποιότητας) επέκτεινε τις αγορές της, οργάνωσε το δίκτυο των πωλήσεων της και τα καταστήματά της και στήριξε νέες εμπορικές δράσεις (γεωργικά μηχανήματα και ασφαλιστικές εργασίες).

Κι όλοι μαζί είναι πράγματι μία μεγάλη επιτυχημένη "οικογένεια", με 80 χρόνια κοινής ιστορίας!

Σήμερα η Ένωση Ηρακλείου συγκεντρώνει το 40% του κρασιού και το 50% του λαδιού, που παράγει η περιοχή ευθύνης της. Αυτό συνεπάγεται τεράστια τιμή και συνάμα ευθύνη, μας είπε ο πρόεδρος της Μανόλης Γαβαλάς. 47.000 παραγωγοί από 169 Πρωτοβάθμιους Συνεταιρισμούς εμπιστεύονται στην 'Ένωση Ηρακλείου κάτι παραπάνω από τα προϊόντα τους: το ίδιο τους το μέλλον. Κι όλοι μαζί είναι πράγματι μία μεγάλη επιτυχημένη "οικογένεια", με 80 χρόνια κοινής ιστορίας!